Sinh mổ ngày nay được rất nhiều mẹ bầu
lựa chọn do sinh mổ có tính thẩm mỹ và đỡ đau hơn nhiều so với sinh
thường. Dù vậy, đẻ thường đã phải giữ gìn rất kỹ, sinh mổ càng phải cẩn
thận hơn, việc chăm sóc sản phụ sau sinh mổ cần được chú trọng bởi người
mẹ sinh mổ sẽ gặp nhiều bất lợi trong việc phục hồi sức khỏe hơn mẹ
sinh thường.
Tuy không phải là ca phẫu thuật quá phức tạp, thông thường khoảng 7 ngày
là có thể cắt chỉ, 9-10 ngày sau có thể xuất viện, nhưng chị em
phụ nữ
sinh mổ vẫn cần chú ý những điều sau để nhanh chóng phục hồi tốt nhất
tránh những biến chứng xảy ra không chỉ khiến chị em đau đớn, mệt mỏi mà
còn ảnh hưởng đến em bé đang thời trứng nước.
6 tiếng sau khi mổ
- Nằm nghiêng, không dùng gối
Nằm nghiêng là tư thế phù hợp nhất với
những mẹ sinh mổ. Tuy nhiên, trong vòng 6 giờ đầu sau mổ, chị em đừng
nên dùng gối đầu. Lúc này tác dụng của thuốc mê không còn nữa, vết mổ
bắt đầu đau. Nếu nằm ngửa, sẽ cảm thấy đau đớn hơn tử cung co thắt. Vì
vậy sau khi về đến phòng hậu phẫu, chị em nên nằm nghiêng đầu sang một
bên, thẳng người và không dùng gối để tránh đau đầu.
Ngoài ra nằm nghiêng đầu sang một bên cũng có tác dụng để tránh nôn. Các
y bác sỹ sẽ giúp các mẹ cố định túi thông tiểu ở vị trí thích hợp và
lót giấy vệ sinh dưới mông, định kỳ thăm khám tử cung để xem xét sự co
tử cung và tình trạng xuất huyết âm đạo.
Nên cho con bú sữa sớm, không nên để sữa chảy, vú căng. (ảnh minh họa)
- Không nên ăn
Không nên ăn trong vòng 6 tiếng sau khi
mổ. Nguyên nhân là do sau khi mổ ruột bị kích thích nên chức năng của
đường ruột bị hạn chế, trong khoang ruột có nhiều khí tích tụ, vì thế
sau khi mổ thường có cảm giác đầy bụng. Để giảm bớt khí trong ruột, tạm
thời chưa nên ăn uống gì để khi ruột đã dần dần khôi phục chức năng mới
nên ăn uống.
- Nghỉ ngơi, cho con bú sớm
Sau khi phẫu thuật, chị em nên nghỉ
ngơi, nhưng không nên ngủ nhiều vì nước ối sẽ bị tích tụ ở tử cung. Mẹ
cần khởi động chân tay nhẹ nhàng để lấy lại cảm giác. Ngồi dậy nhẹ nhàng
để tăng cường sự hoạt động của ruột, dạ dày, điều tiết khí sớm, tránh
trường hợp bị dính ruột, tắc mạch máu. Nên cho con bú sữa sớm, không nên
để sữa chảy, vú căng.
Vài ngày sau khi mổ
- Nằm nghiêng, dùng gối kê sau lưng
Lúc này có thể nằm thẳng và dùng gối,
tuy nhiên vẫn nên nằm nghiêng đầu sang một bên, có thể có gối kê sau
lưng (tốt hơn nữa khi kết hợp túi muối nóng) hoặc dùng chăn để đệm ở sau
lưng làm sao cho thân người tạo với giường một góc 20-30 độ, mục đích
của việc làm này là giảm va chạm đến vết mổ và giảm đau khi dịch chuyển
cơ thể, giúp chị em cảm thấy dễ chịu hơn.
Nằm nghiêng đầu sang một bên, có thể có gối kê sau lưng (tốt hơn nữa khi
kết hợp túi muối nóng) sẽ làm mẹ dễ chịu. (ảnh minh họa)
- Ăn đồ mềm, lỏng
Sau khi sinh mổ, sự hoạt động của ruột
giảm, dạ dày bị ức chế, do đó, sau khi phẫu thuật mà ăn nhiều sẽ tiêu
hóa khó khăn, tích tụ lâu dễ dẫn tới táo bón và tăng thêm khí trong ruột
khiến bụng bị đầy hơi, không có lợi cho việc hồi phục sức khỏe.
Sau khoảng thời gian trên, các mẹ có thể
ăn nhẹ những đồ mềm, lỏng. Canh củ cải được cho là món hợp lý để giúp
giải phóng bớt khí trong đường ruột, tăng nhu động. Không nên dùng
nhiều chất đường – bột hay các sản phẩm từ đậu tương vì chúng dễ gây
đầy hơi. Cũng không nên ăn cá vì nó không có lợi cho sự đông máu sau
mổ, khiến vết thương lâu lành.
- Kịp thời đi vệ sinh
Sau khi mổ do bị đau nên bụng không thể
dùng sức, việc đi tiểu tiện đại tiện không thể được bài tiết kịp thời
dễ gây sỏi thận hoặc táo bón. Lúc này cần theo thói quen thông thường,
tạo thành thói quen đi tiểu tiện, đại tiện kịp thời
Tình trạng táo bón, đầy hơi thường vẫn
tồn tại sau mổ 3 – 5 ngày do ảnh hưởng của thuốc tê, vì thế mẹ nên uống
nhiều nước để nhanh chóng đào thải chúng. Đừng uống nước lạnh. Sau khi
phẫu thuật, nếu không thể bài tiết đại, tiểu tiện kịp thời thì dễ tạo
thành nước tiểu bị lưu lại, và đại tiện bị vón, táo bón.
- Tập vận động nhẹ nhàng
Dĩ nhiên cần nghỉ ngơi sau ca mổ đẻ,
nhưng đừng nằm bất động quá lâu kẻo sản dịch sẽ bị ứ lại trong tử cung,
không thoát ra được, rất nguy hiểm. Vì vậy sau 1 ngày, các mẹ nên tập cử
động chân tay rồi ngồi dậy, xuống giường tập đi. Sự vận động này còn
giúp thúc đẩy tuần hoàn máu, giúp vết thương mau lành, tăng cường nhu
động ruột, giúp nhanh thoát khí, tránh nguy cơ dính ruột và tắc mạch
máu.
Lúc này cũng phải đặc biệt chú ý đến
việc giữ ấm cơ thể và sự thông suốt của các đường ống dẫn trong cơ thể;
thường xuyên vệ sinh sạch sẽ, thay giấy vệ sinh, thi thoảng thay đổi
tư thế nằm, lật người, vận động chân tay.
- Chăm sóc vết mổ cẩn thận
Không tự ý bôi thuốc gì lên đó, không
thảo bỏ hết găng gạc nhưng cũng đừng băng quá chặt vết mổ, vì tất cả
những điều này đều có thể gây viêm nhiễm hoặc làm tăng tổn thương. Chị
em cũng phải giữ gìn tối đa để tránh bị cảm mạo, cảm cúm, vì khi đó sức
đề kháng sẽ giảm và nguy cơ viêm nhiễm sẽ tăng lên.
Nghỉ ngơi, kết hợp vận động nhẹ nhàng để hồi phục sau sinh thật nhanh. (ảnh minh hoạ)
- Nhờ mọi người trong gia đình giúp đỡ.
Thường sau khi sinh mổ từ 5-7 ngày các
mẹ sẽ được xuất viện. Sau khi ra viện, cần có người giúp đỡ để làm việc
nhà và chăm sóc em bé. Tốt nhất là bố bé có thể nghỉ phép hoặc cả gia
đình (ông bà nội ngoại…) cùng hỗ trợ, giúp sức.
1 tuần sau khi mổ
- Uống nhiều nước
3-5 ngày sau khi mổ cơ thể người mẹ vẫn
còn suy nhược. Vết mổ vẫn còn đau, những người mẹ trẻ sẽ bị táo bón và
có cảm giác đầy hơi, đó là do ảnh hưởng của thuốc tê, vì thế uống thật
nhiều nước là điều cần thiết. Tốt nhất là nên uống trà nóng hoặc nước có
nhiệt độ không thấp hơn nhiệt độ phòng.
- Ăn uống nhẹ nhàng
Sau khi các mẹ đã đào thải được khí ra
ngoài cơ thể có thể ăn uống bắt đầu từ những loại thức ăn lỏng đến sền
sệt, nên chọn loại thức ăn có nhiều dinh dưỡng mà lại dễ tiêu hoá như
canh trứng gà, cháo nhuyễn, mỳ... sau đó tuỳ theo thể chất của sản phụ
để dần dần khôi phục lại chế độ ăn như bình thường. Lúc này không cần
vội phải sử dụng những loại canh để giúp tiết sữa như canh gà hay canh
thịt.
- Kiêng lạnh
Sau khi sinh, thận khí bị suy nhược nên sản phụ dễ bị nhiễm lạnh. Vì
vậy, không được đụng tới nước lạnh, không tắm nước lạnh, giặt quần áo
hoặc uống đá lạnh. Tuy nhiên, nếu không đụng cả đến nước nóng, suốt
tháng không lau mình như một số người thì lại không tốt. Cơ thể lâu
không tắm rửa sẽ là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, gây
bệnh cho mẹ và lây sang con (như viêm miệng, tưa lưỡi, tiêu chảy)...
1 tháng sau khi mổ
- Kiêng "chuyện ấy"
chị em nên kiêng sinh hoạt tình dục trong 4-5 tuần cho tử cung phục hồi.
Nên tránh xúc động mạnh, ảnh hưởng đến tinh thần vì các stress có thể
gây nguy hại cho sức khoẻ và gây thiếu sữa.
- Không ăn no, ăn tanh
Sau khi mổ đẻ, ruột bị kích thích, dạ dày bị ức chế, sự hoạt động của
ruột giảm. Do đó, việc ăn nhiều sẽ khiến tiêu hoá khó khăn, tích tụ lâu,
dẫn tới táo bón và tăng thêm khi trong ruột, khiến bạn bị đầy hơi,
không có lợi cho việc hồi phục sức khoẻ.
Mẹ nên tránh những món ăn có tính hàn
như cua, rau đay. Không nên ăn quá sớm những thức ăn tanh như cá, ốc bởi
chúng sẽ ức chế sự ngưng tụ của máu, không có lợi cho việc đông máu sau
khi mổ, khiến vết thương lâu không lành.
Không nên ăn quá sớm những thức ăn tanh bởi chúng không có lợi cho việc
đông máu sau khi mổ, khiến vết thương lâu lành. (ảnh minh họa)
- Không làm việc sớm
Sau một tháng có thể hoạt động bình thường nhưng các mẹ nên tránh các
hoạt động nặng. Người mẹ sau mổ đẻ cần hết sức giữ gìn để khôi phục sức
khoẻ và vết thương chóng khỏi, không nên làm các việc lặt vặt trong gia
đình sớm.
Mẹ cũng đừng mang vật gì nặng quá trọng
lượng của em bé. Đừng lên xuống cầu thang quá nhiều, cũng không tự lái
xe, vì việc xử lý những tình huống bất ngờ gặp phải trên đường có thể
gây những chấn động mạnh lên vết mổ.
2 tháng sau khi mổ
- Không nên vác nặng
Không nên mang vác vật nặng hơn trọng
lượng của em bé. Lúc này sản phụ có thể lên xuống cầu thang, tuy nhiên
chỉ nên lên xuống 1 tầng là đủ, và lúc mới đầu nên tập nhẹ nhàng với
lượng vận động ít.
- Rèn luyện cơ thể
Có thể bắt đầu luyện tập cơ chậu, đây là
bài tập rất đơn giản mà hiệu quả lại cao: sản phụ thử tập co cơ âm đạo,
đếm đến 10 rồi thả lỏng và tiếp tục lặp lại.
- Tránh vận động mạnh
Trong vòng 2 tháng, người sinh mổ nên
tránh vận động mạnh để không ảnh hưởng đến vết thương, bởi sau sinh, các
khớp giãn, cơ còn yếu, nhất là cơ vùng bụng vốn bị giãn rất nhiều. Hãy
để người nhà giúp đỡ các việc gia đình, đừng cố tự làm nếu muốn nhanh
bình phục.
